रोजीरोटी मिळवण्यासाठी भारतभरात मोठ्या प्रमाणावर कामगारांचे, कारागिरांचे स्थलांतर होत आहे. महाराष्ट्रात तर देशाच्या कानाकोपऱ्यातून लोक पोट भरण्यासाठी येत असतात. अशा पालकांच्या मुलांचे शिक्षण हा एक गुंतागुंतीचा प्रश्न आहे. पालकांचा अशिक्षितपणा, दारिद्र्य, शिक्षणाबद्दलची अनास्था यामुळे मुलांच्या शिक्षणात अडथळा निर्माण होत असतोच परंतू भाषिक अडसर हा सुद्धा मोठा अडथळा असतो. अशावेळी या विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या मूळ प्रवाहात आणण्यासाठी त्यांची भाषा स्वीकारली पाहिजे, भाषेबरोबरच त्यांची संस्कृती, चालीरीती, सणवार याबद्दलही आस्था दाखवली गेली पाहिजे तसेच त्यांची मातृभाषा आणि शिक्षणाचे माध्यम असलेली भाषा यात समन्वय साधला गेला पाहिजे, तरच ही मुले आनंदाने शिकू शकतील आणि शिक्षणाच्या मुख्य प्रवाहात सामील होतील. हे फार मोठं आव्हान आहे पण मराठी शाळाच ते आव्हान पेलू शकतील याची मला खात्री आहे!

सुजाता पाटील
मुख्याध्यापिका, माध्यमिक विद्यालय, कुरूळ आणि संस्थापक सदस्य,
सृजन विद्याप्रसारक मंडळ,
कुरूळ, ता.अलिबाग. जि- रायगड.

मला महाविद्यालयीन जीवनापासून शिक्षण क्षेत्रात काम करण्याची आवड होती. गावातील जिल्हा परिषदेच्या शाळेतील पाचवी ते सातवीच्या विद्यार्थ्यांना प्रामुख्याने इंग्रजी विषय शिकवण्यासाठी शनिवार, रविवार प्राथमिक शाळेत जादा वर्ग घेण्याची मी सुरूवात केली. माझ्या गावातील काही सहकारी मित्रदेखील या उपक्रमात मला सहकार्य करीत होते.

पुढे १९९२ सालात शिक्षणमहर्षी आदरणीय कै. दादासाहेब लिमये यांनी कुरूळ गावाचा माध्यमिक विद्यालयाच्या ‘मास्टर प्लॅन’ मध्ये समावेश झाल्याची माहिती दिली. सु.ए.सो. संस्थेमार्फत माध्यमिक विद्यालय सुरु करण्यासाठी सहकार्य करावे, अशी विनंती कै. दादासाहेबांनी मला केली. मी, सुजाता पाटील या व माझ्या अन्य शिक्षणप्रेमी सहकाऱ्यांच्या मदतीने १५ जून १९९२ रोजी ‘माध्यमिक विद्यालय, कुरुळ’ शाळा सुरु केली. काही दिवस एका शेडमध्ये आठवीचा वर्ग आणि पाचवीचा वर्ग व ऑफिस विठोबा सिताराम पाटील यांच्या घराच्या ओटीवर, अशी शाळेची सुरुवात झाली. पुढे एका छोट्याशा खाजगी चाळीत भाड्याने आणि कालांतराने स्वतंत्र इमारतीत शाळेचे स्थलांतर झाले.

आज ‘सु.ए.सो. माध्यमिक विद्यालय’ आणि ‘सृजन विद्या प्रसारक मंडळा’चे ‘सृजन प्राथमिक विद्यालय’ एका प्रशस्त स्ववतंत्र शैक्षणिक संकुलात सुरु आहे.गावातील आणि परिसरातील गोरगरीब, गरजू विद्यार्थ्यांना कमी खर्चात उत्तम दर्जाचे शिक्षण देऊन विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास, सर्व सोयींनी युक्त अशा संकुलात व्हावा, हाच आमचा ध्यास होता व आहे.

हे शैक्षणिक संकुल उभे करत असताना पालकांवर किंवा ग्रामस्थांवर कोणताही आर्थिक बोजा आम्ही पडू दिलेला नाही. शिक्षणप्रेमी हितचिंतकांच्या मदतीने आम्ही स्वत: तन-मन-धनाने हे संकुल उभे केले आहे. गेल्या २६ वर्षांत विविध क्षेत्रातील अनेक नामांकित मान्यवरांनी शाळेस भेट देऊन समाधान व्यक्त केले आहे.शाळेच्या विविध उपक्रमांची नोंद अनेक समाजसेवी संस्थांनी घेतली आहे. ‘यु-ट्युब’च्या माध्यमातून शाळेचे शैक्षणिक उपक्रम जगाच्या नकाशावर पोहोचले आहेत. आता शाळेची स्वतंत्र वेबसाईट प्रकाशित होत आहे, याचा अत्यंत आनंद होत आहे. या खडतर परंतु यशस्वी वाटचालीत सहकार्य करणाऱ्या सर्वांचे मनःपूर्वक आभार आणि धन्यवाद!

                                                                             ऍड.प्रसाद शांताराम पाटील
                                                                                   कुरुळ, ता.अलिबाग